İşten çıkarılmak, yalnızca bir işin sona ermesi değildir.
İş; gelir sağlamanın yanında kişinin günlük yaşam düzeni, sosyal ilişkileri, aidiyet duygusu ve kendisini tanımlama biçimiyle de bağlantılıdır. Bu nedenle iş kaybı, kişinin psikolojik ve sosyal yaşamında önemli bir değişim yaratabilir.
Üstelik işten çıkarılmanın psikolojik etkileri, yalnızca işsiz kalınan dönemde başlamaz. İşten çıkarılma biçimi de önemlidir. Beklenmedik bir karar, açıklanmayan bir gerekçe, haksızlığa uğrama duygusu ya da kişinin değersizleştirildiğini hissetmesi; şok, öfke, kaygı, üzüntü ve özgüven kaybına yol açabilir.
Kişi yaşananları kendi yeterliliğiyle ilişkilendirerek kendisini başarısız, yetersiz veya değersiz hissedebilir. “Nerede hata yaptım?” veya “Yeterince iyi değil miydim?” gibi düşünceler zihninde tekrar tekrar yer alabilir.
İş kaybı çoğu kişi için aynı zamanda gelir kaybı anlamına gelir. Kira, faturalar, borçlar, aile sorumlulukları ve geleceğe ilişkin planlar konusunda oluşan belirsizlik, ekonomik baskıyı ve kaygıyı artırabilir.
İşten ayrılmanın ardından sosyal ilişkiler de değişebilir. Kişi eski çalışma arkadaşlarıyla görüşmekten kaçınabilir, kendisini sosyal olarak geri çekebilir veya “Benim hakkımda ne düşünüyorlar?” kaygısıyla iletişimini azaltabilir. Böylece iş kaybı, yalnızca ekonomik değil, sosyal bir kayba da dönüşebilir.
Ekonomik belirsizlik, sosyal uzaklaşma ve yeni bir iş bulma kaygısı bir araya geldiğinde stres, kaygı, çökkünlük ve psikolojik sıkıntılar artabilir. Araştırmalar, işsizlik ile ruh sağlığı sorunları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ve yeniden işe başlamanın psikolojik iyilik hâli üzerinde olumlu etkiler yaratabildiğini göstermektedir.
Ancak bütün bu sürecin içinde unutulmaması gereken önemli bir gerçek vardır:
İşinizi kaybetmeniz, değerinizi kaybettiğiniz anlamına gelmez.
Bir iş ilişkisinin sona ermesi; sahip olduğunuz bilgi, beceri, deneyim ve insan olarak değerinizi ortadan kaldırmaz.
İşten çıkarılmanın ardından yaşanan yoğun kaygı, çökkünlük, umutsuzluk, sosyal geri çekilme veya günlük yaşamı sürdürmekte zorlanma uzun süre devam ediyorsa, profesyonel destek almak bu sürecin daha sağlıklı ele alınmasına yardımcı olabilir.
Kadriye Erdoğan
Makina Mühendisi & Aile Danışmanı
Emekçi Demokrat Mühendisler (EDM) Meclisi Üyesi
Not: Meclis faaliyetlerimizin bir parçası olarak, tüm mühendis, mimar ve şehir plancılarına iş yaşamı ile ilgili ücretsiz psikolojik destek vermekteyiz. İlgilenen meslektaşlarımız, web sitemiz üzerinden bize ulaşabilir.
Web adresimiz: https://emekcimuhendis.org/psikolojik-destek-calisma-grubu/
